Potrącenie i odsetki w sprawach frankowych – jak orzecznictwo SN wpływa na rozliczenia banków i frankowiczów

Dlaczego potrącenie i odsetki w sprawach frankowych mają dziś kluczowe znaczenie?

Rozliczenie nieważnej umowy kredytu frankowego nie sprowadza się wyłącznie do zwrotu kapitału i rat. W praktyce o końcowym wyniku finansowym coraz częściej decydują odsetki ustawowe za opóźnienie oraz moment i skutki potrącenia wierzytelności banku i konsumenta. Aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego pokazuje, że różnice interpretacyjne w tym zakresie mogą oznaczać dla frankowicza różnicę liczonych w setkach tysięcy złotych.

Spory frankowe od lat generują problemy, które nie wynikają z braku przepisów, lecz z ich niejednolitej interpretacji. Część kluczowych kwestii została już rozstrzygnięta, w tym możliwość stosowania zarzutu zatrzymania czy próby dochodzenia przez banki wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Nadal jednak istnieją zagadnienia, które dzielą strony postępowań oraz sądy. Jednym z nich pozostaje potrącenie w sprawach frankowych.

Roszczenia banku i frankowicza po nieważności umowy – skutki uchwały SN

Po uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. nie budzi już wątpliwości, że zarówno kredytobiorca, jak i bank dysponują odrębnymi roszczeniami o zwrot nienależnych świadczeń. Frankowicz może dochodzić zwrotu wszystkich zapłaconych rat, natomiast bank zwrotu wypłaconego kapitału.

Skoro obie strony posiadają wobec siebie wymagalne wierzytelności pieniężne, naturalnym mechanizmem rozliczenia staje się potrącenie. Na poziomie kwoty głównej mechanizm ten wydaje się prosty. Wątpliwości pojawiają się jednak w momencie, gdy do rozliczeń wchodzą odsetki.

Potrącenie a odsetki ustawowe za opóźnienie w sprawach frankowych

W praktyce, po wezwaniu banku do zapłaty lub wniesieniu pozwu, kredytobiorca nabywa prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie. Przy wysokich wartościach roszczeń i długotrwałych postępowaniach sądowych same odsetki bardzo często osiągają poziom sześciocyfrowy. Nie jest to więc zagadnienie techniczne, lecz realny element wpływający na końcowe rozliczenie stron po unieważnieniu kredytu CHF.

Zasadą jest, że odsetki należą się do momentu spełnienia świadczenia przez dłużnika. W sytuacji, gdy bank przez długi czas nie zwraca należnych kwot, wysokość odsetek może znacząco zwiększyć wartość roszczenia konsumenta.

Czy potrącenie eliminuje odsetki? Rozbieżności w orzecznictwie sądów

Sytuacja komplikuje się w momencie, gdy bank w toku sporu składa oświadczenie o potrąceniu. Zgodnie z przepisami, potrącenie wywołuje skutek wsteczny, cofający się do momentu, w którym obie wierzytelności stały się wymagalne. W praktyce oznacza to, że część naliczonych odsetek może zostać zneutralizowana.

Część sądów przyjęła jednak wykładnię idącą znacznie dalej, uznając, że retroaktywny skutek potrącenia eliminuje odsetki w całości. Taka interpretacja prowadzi do poważnych rozbieżności orzeczniczych. Dwaj frankowicze znajdujący się w niemal identycznej sytuacji procesowej mogą uzyskać zupełnie inne rozliczenie wyłącznie z uwagi na odmienną ocenę skutków potrącenia przez sąd.

Wyrok SN z 13 czerwca 2025 r. – granice retroaktywności potrącenia

Istotny punkt odniesienia stanowi wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt CSK 768/25 Sąd jednoznacznie wskazał, że retroaktywny skutek potrącenia nie obejmuje odsetek naliczonych za okres poprzedzający moment, w którym druga wierzytelność stała się wymagalna. Innymi słowy, potrącenie nie może „cofnąć” wszystkich skutków opóźnienia w spełnieniu świadczenia. Tożsame stanowisko zajął Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 2 grudnia 2025 r., sygn. akt I CSK 1985/25.

Stanowisko to prowadzi do logicznego wniosku, że konsument, podnosząc zarzut potrącenia, może rozliczyć z bankiem nie tylko kwotę główną, lecz również należne mu odsetki naliczone do dnia, w którym doszło do stanu potrącalności wierzytelności.

Jak sądy liczą odsetki po potrąceniu – konsekwencje dla frankowiczów

Takie podejście przywraca równowagę w rozliczeniach stron i ogranicza arbitralność, która dotychczas pojawiała się w praktyce orzeczniczej. Kierunek ten zaczyna być widoczny również w orzecznictwie sądów powszechnych. Przykładem jest wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 29 października 2025 r., w którym sąd uwzględnił zarzut potrącenia podniesiony przez bank, a jednocześnie zasądził odsetki za okres do dnia, w którym wierzytelność banku stała się wymagalna.

Potrącenie i odsetki a projekt ustawy frankowej

Wątek potrącenia i odsetek pojawia się także w krytyce projektu ustawy frankowej. Część komentatorów wskazuje, że nowe przepisy mogą ograniczyć konsumentom prawo do odsetek. W naszej ocenie zarzut ten jest nietrafiony. Skutki potrącenia mają charakter materialnoprawny i funkcjonują już dziś, niezależnie od planowanych zmian legislacyjnych.

Bank również obecnie może podnieść zarzut potrącenia nawet na zaawansowanym etapie postępowania. To, że sąd formalnie zasądzi roszczenie wraz z odsetkami, nie oznacza jeszcze, że odsetki te w każdym przypadku utrzymają się w ostatecznym rozliczeniu.

Co to oznacza w praktyce dla frankowicza?

• potrącenie nie zawsze oznacza utratę całości odsetek,
• kluczowy jest moment, w którym wierzytelność banku stała się wymagalna,
• rozbieżności orzecznicze mogą istotnie wpłynąć na końcowy wynik finansowy sprawy,
• wyrok SN z 13 czerwca 2025 r. wzmacnia pozycję konsumentów w sporach o odsetki.

Spór o potrącenie i odsetki w sprawach frankowych pokazuje, że o realnym wyniku finansowym procesu decydują detale prawne oraz aktualna linia orzecznicza Sądu Najwyższego. Choć najnowsze orzeczenia porządkują część wątpliwości, brak jednolitej praktyki sądowej nadal oznacza dla frankowiczów realne ryzyko finansowe. Stawką są często setki tysięcy złotych.

Autor

Wiktor Budzewski

Bartosz Sowa