Śmierć bliskiej osoby, wiąże się z niezwykle trudnym czasem. Pomimo żałoby po stracie, musimy zmierzyć się z wieloma kwestiami, począwszy od pogrzebu do przejścia wszelkich formalności
z pozostawionym majątkiem. Nie dziwi więc fakt, że kwestie postępowania spadkowego, spadkobiercy chcą zakończyć w jednym postępowaniu i dokonać podziału całego spadku gdziekolwiek majątek zmarłego by się znajdował. O ile to podejście należy jak najbardziej zrozumieć, tak nie zawsze spadkobiercy podejmujący czynności w USA osiągną zamierzony skutek prawny
w Polsce.
Nierzadko w rozpatrywanych przez kancelarię sprawach, spadkodawcy mieszkający w USA pozostawiają majątek spadkowy w Polsce, w tym w szczególności nieruchomości, które spadkobiercy następnie wciągają do postępowania spadkowego toczącego się w USA, np. poprzez uwzględnienie ich podziału w zawieranych ugodach. Okazuje się jednak, że pomimo zgodnej woli i intencji spadkobierców, który z nich ma być wyłącznym właścicielem nieruchomości w Polsce – ostatecznie na gruncie prawa polskiego nie dojdzie do przeniesienia własności.
Dlaczego podział w postępowaniu przed sądem w USA nieruchomości położonych w Polsce nie odniesie skutku?
Należy mieć na uwadze, że postępowanie spadkowe w Polsce jest znacznie bardziej sformalizowane, niż w USA. Chociażby koniecznym jest uzyskanie orzeczenia sądowego lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia celem potwierdzenia następstwa prawnego, czyli kto, na jakiej podstawie i w jakiej części dziedziczy majątek po zmarłym. Orzeczenie sądu czy akt poświadczenia dziedziczenia nie będą jednak wskazywały, kto dziedziczy i w jakiej części poszczególne składniki majątku. Jeżeli zatem intencją spadkobierców jest wyjście ze współwłasności nieruchomości to należy także przeprowadzić dział spadku. Pierwszym niezbędnym jednak krokiem jest uzyskanie co do zasady postanowienia sądu spadku o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym.
Niestety ani orzeczenie sądu w USA w tym zakresie, ani zawarta ugoda przed tym sądem nie umożliwi spadkobiercy wykazania swojego tytułu prawnego do nieruchomości w Polsce. Wynika to z tego, że orzeczenie sądu spadku w USA nie będzie mogło zostać uznane za skuteczne ani wykonalne na terytorium RP. W tej sytuacji to sąd spadku w Polsce ma wyłączną jurysdykcję do orzekania w sprawach dotyczących praw rzeczowych do nieruchomości, w tym do orzekania
w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku w takim zakresie, w jakim sprawa dotyczy nieruchomości spadkodawcy położonych w Polsce.
Skutku w zakresie rozporządzenia nieruchomością nie odniesie też ugoda stron sporządzona na terytorium USA w formie pisemnej, czy z podpisami poświadczonymi przez notary public. Notary public pełni zupełnie odmienną funkcję od notariuszy w ramach tzw. notariatu łacińskiego, w tym notariusza polskiego.
Czy spadkobiercy, którzy załatwili wszystkie formalności spadkowe wyłącznie w USA, będą mogli sprzedać nieruchomości, których spadkobierca był właścicielem w Polsce?
Bez formalnego dokumentu potwierdzającego prawa do spadku, spadkobiercy nie będą mogli też sprzedać nieruchomości w Polsce – mimo, że są zgodni co do sprzedaży i formalnie w USA przeprowadzili postępowanie dotyczące spadku. Dopiero dokument w postaci orzeczenia polskiego sądu bądź akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza umożliwi spadkobiercom wykreślenie prawa własności zmarłego i wpisanie ich prawa własności w księgę wieczystą prowadzoną dla nieruchomości, a tym samym wykazanie następstwa prawnego po zmarłym, co jest niezbędne przy sprzedaży.
Podsumowując, biorąc pod uwagę ryzyko braku możliwości osiągnięcia przez spadkobierców zamierzonego skutku prawnego co do majątku spadkowego położonego w Polsce, przed podjęciem czynności w USA warto zasięgnąć opinii w jaki sposób poradzić sobie z działem spadku majątku położonego w Polsce, tak aby uregulować prawidłowo sprawy spadkowe co do całego majątku zmarłego, także tego pozostawionego poza USA. Rozwiązania wypracowane w toku postępowania w USA nie zawsze sprawdzą się w Polsce, o czym często spadkobiercy zapominają,
a czego z całą pewnością dałoby się uniknąć po odpowiednim wyznaczeniu niezbędnych kroków prawnych do uregulowania wszystkich spraw dotyczących majątku zmarłego.
RYBOXX DESIGN - Robert Ryba